August 30,2026 Aj Di Awaaj
Haryana Desk : ਅੱਖਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇਤਰਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਇਹੀ ਅੱਖਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੇਤਰਦਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰਨੀਆ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਰਨੀਆ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 11 ਲੱਖ ਲੋਕ ਕੋਰਨੀਅਲ ਬਲਾਈਂਡਨੈੱਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 25 ਤੋਂ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਰਨੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਹੀ ਹੋ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ PGI ਵਿੱਚ ਵੀ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਕੋਰਨੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 400 ਤੋਂ 500 ਡੋਨੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਕੋਰਨੀਆ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
25 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 8 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਰਦਾਨ ਪਖਵਾੜਾ
ਨੇਤਰਦਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 25 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 8 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਰਦਾਨ ਪਖਵਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਆਈ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੇਤਰਦਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਨੇਤਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਈ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨੇਤਰਦਾਨ ਦਾ ਲਾਭ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰਨੀਆ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੋਰਨੀਆ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2022-23 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 62,370 ਕੋਰਨੀਆ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2023-24 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 66,434 ਅਤੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 69,848 ਹੋ ਗਈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 396 ਆਈ ਬੈਂਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਡੋਨੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਰਨੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਕੋਰਨੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਲਈ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਫਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
PGI ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ PGI ਵਿੱਚ ਕੋਰਨੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 400 ਤੋਂ 500 ਡੋਨੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਕੋਰਨੀਆ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਨਜ਼ਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਰਨੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਈ-ਬਾਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੇਤਰਦਾਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 1,624 ਆਈ-ਬਾਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ 2025-26 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 2,268 ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 644 ਵੱਧ ਆਈ-ਬਾਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਰਨਾਲ 916 ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ 291 ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਵਿੱਚ 146 ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਸੋਨੀਪਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਆਈ-ਬਾਲ ਕਲੈਕਸ਼ਨ 6 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 375 ਹੋ ਗਏ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 150 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 133 ਅਤੇ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ 220 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 114 ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਤਰਦਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨੇਤਰਦਾਨ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਮੀਦ
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇਤਰਦਾਨ ਨਾਲ ਦੋ ਨੇਤਰਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨੇਤਰਦਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਨੇਤਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੇਤਰਦਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਬੰਧਤ ਆਈ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਨੇਤਰਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਹੈ। ਕੋਰਨੀਆ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
