ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ: ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣੋ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਰਾਧ ਹੈ ਸ਼ੁਭ

Chandigarh 25 Sep 2026 AJ DI Awaaj

Chandigarh Desk    : ਵੈਦਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ 26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ 12 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

12 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ

1. ਨਿੱਤ ਸ਼ਰਾਧ: ਜਲ, ਅੰਨ ਜਾਂ ਤਿਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

2. ਨੈਮਿੱਤਿਕ ਸ਼ਰਾਧ: ਇਸ ਨੂੰ ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਸ਼ਰਾਧ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਰੀਖ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਿਤਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3. ਕਾਮਯ ਸ਼ਰਾਧ: ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਰਾਧ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

4. ਪਾਰਵਣ ਸ਼ਰਾਧ: ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਜਾਂ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ, ਪਿਤਾਮਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

5. ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਸ਼ਰਾਧ: ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

6. ਸਪਿੰਡੀਕਰਨ ਸ਼ਰਾਧ: ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12ਵੇਂ ਦਿਨ ਜਾਂ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

7. ਗੋਸ਼ਠੀ ਸ਼ਰਾਧ: ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

8. ਸ਼ੁੱਧੀ ਸ਼ਰਾਧ: ਸੂਤਕ-ਪਾਤਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

9. ਕਰਮਾਂਗ ਸ਼ਰਾਧ: ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

10. ਦੈਵਿਕ ਸ਼ਰਾਧ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

11. ਯਾਤਰਾ ਸ਼ਰਾਧ: ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ’ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਸੁਖਦ ਅਤੇ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

12. ਪੁਸ਼ਟੀ ਸ਼ਰਾਧ: ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।