31 July 2026 Aj Di Awaaj
Health Desk: ਇੰਸੁਲਿਨ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ‘ਤੇ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਕੇ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੰਸੁਲਿਨ ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੰਸੁਲਿਨ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਗਨਾਸ਼ਯ (ਪੈਂਕਰੀਆਸ) ਵਧੇਰੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਪ੍ਰਿਆ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਚਕ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ (HDL) ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਲਕੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੱਤ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜਮਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤੰਗ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਹ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ, ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੰਸੁਲਿਨ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੌਸਮੀ ਫਲ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਓਟਸ ਵਰਗੀਆਂ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਸੈਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਅਪਣਾਉਣ। ਨਾਲ ਹੀ ਖਰਾਬ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ (LDL) ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
