August 10,2026 Aj Di Awaaj
National Desk: ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਿਜਨੌਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਬ 500 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਿਜਨੌਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ-ਤੇਂਦੂਆ ਟਕਰਾਅ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 33 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ 58 ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
24 ਘੰਟੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ
ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਪਲਬਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਸਾਲ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 50 ਤੋਂ 60 ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚੁਣੌਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਧਿਆਕਰਨ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਅਧਿਐਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੇਂਦੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਂਦੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਂਦੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਤੇਂਦੂਆਂ ਨੂੰ ਲਲਿਤਪੁਰ, ਚਿਤਰਕੂਟ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼-ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਂਦੂਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਥਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ ਤੇਂਦੂਆਂ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਨਵੇਂ ਤੇਂਦੂਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ‘ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੀਲੀਭੀਤ ਵਿੱਚ ਲੇਪਾਰਡ ਸਫਾਰੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ
ਵਣ ਬਲ ਮੁਖੀ ਸੁਨੀਲ ਚੌਧਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਵਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੇ ਬੰਧਿਆਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੀਲੀਭੀਤ ਵਿੱਚ ਲੇਪਾਰਡ ਸਫਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਿਜਨੌਰ ਵਿੱਚ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ
- 2023: 14
- 2024: 16
- 2025: 21
- 2026: 7
- ਕੁੱਲ: 58
ਤੇਂਦੂਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ
- 2023: 17
- 2024: 8
- 2025: 6
- 2026: 2
- ਕੁੱਲ: 33
ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਂਦੂਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
