3 June 2026 Aj Di Awaaj
Lifestyle Desk: ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਨਮਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਮਕ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਿੰਕ ਸਾਲਟ ਵਰਗੇ ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਮਕ ਕਿਹੜਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਅਜੈ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਮਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੰਨਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਮਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ
ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਮਕਾਂ ਵਿੱਚ 97 ਤੋਂ 99 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਮ ਨਮਕ ਹੋਵੇ, ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ, ਰਾਕ ਸਾਲਟ ਜਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਿੰਕ ਸਾਲਟ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਮਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਖਣਿਜ (ਮਿਨਰਲਜ਼) ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਣਿਜ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁੱਲ ਨਮਕ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਧੂ ਖਣਿਜਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਵੱਡਾ ਲਾਭ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਮਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਹ ਵਾਧੂ ਖਣਿਜ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਧੂ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਮਕ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੰਨਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਖਣਿਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਮਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਾਲਾ ਨਮਕ ਹੈ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ?
ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਲੇ ਨਮਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਮਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੋਡੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੋਡੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਸਲਫ਼ਰ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਗੰਧ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਲਫ਼ਰ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਲੇ ਨਮਕ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਤਰਜੀਹ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਥਾਇਰਾਇਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਚੋਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਨਮਕ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਮਕ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
