2 ਮਾਰਚ 2026 Aj Di Awaaj
International Desk: ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਚਰਮ ‘ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਆਗੂ Ali Khamenei ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਗਰੋਂ ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਦਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਰਾਨੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Masoud Pezeshkian ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਵਾਬ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੀਮਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬੇ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਰਾਨ ਦਾ ਮਿਸਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਪੁਰਾਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਜ਼ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਡਰੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਲਗਭਗ 2,000 ਤੋਂ 2,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਗਲਫ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ।
2020 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਜਨਰਲ Qassem Soleimani ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਰਾਕ ਦੇ Ain al-Asad Airbase ‘ਤੇ ਮਿਸਾਈਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਧ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰੂਜ਼ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨੀਵੀਂ ਉਡਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਡਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਡਰੋਨ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਰਾਨ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਗੁਪਤ ਮਿਸਾਈਲ ਅੱਡੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਮਿਸਾਈਲ ਸਿਟੀਜ਼” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ Strait of Hormuz ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਤੇਲ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਧਮਕੀਆਂ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਟਕਰਾਅ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਸੀਮਿਤ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏਗਾ।
