Chandigarh 11 Dec 2025 AJ DI Awaaj
Chandigarh Desk : ਧਰਤੀ ਬਾਹਰੋਂ ਭਾਵੇਂ ਸਥਿਰ ਦਿਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਲੱਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕਸਾਰ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ (Pacific Ocean) ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫਸੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰ ਹੇਠਾਂ ਕਿਉਂ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਗਰਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ?
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤ (Oceanic Crust) ਪਤਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਰਤ (Continental Crust) ਮੋਟੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਫਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵ: ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਵਿਗਿਆਨਕ ਟੀਮ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੈਂਟਲ ਦੇ ਵਹਾਅ (Mantle Flow) ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
- ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਚਾਲ
- ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ
- ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਤ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ
- ਨਵੀਂ ਪਰਤ ਦਾ ਬਣਨਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਰਿੰਗ ਆਫ ਫਾਇਰ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਖੋਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਉਸਦੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੇ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ:
- ਗਰਮੀ ਕਿੱਥੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ
- ਕਿਵੇਂ ਰੁਕਦੀ ਹੈ
- ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ
ਇਹ ਗਰਮੀ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ — ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕਾਰਜ — ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲੇਗਾ? — ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ
ਨਹੀਂ।
ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਠੰਢਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਸੁਸਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਸਮ, ਤਾਪਮਾਨ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਲੇਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੂਰਜ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਪਮਾਨ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
