12 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਅਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
Health Desk: ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ (Gut Health) ‘ਤੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਕਸਰ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਸਤ, ਗੈਸ, ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾ. ਅਮਰੀਸ਼ ਸਾਹਨੀ (ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਿਵਰ ਐਂਡ ਡਾਇਜੈਸਟਿਵ ਡਿਜੀਜ਼, BLK-Max ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ) ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਫੰਗਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਚਨ, ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੇਟ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਵੇਂ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ?
ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਡਿਸਬਾਇਓਸਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਣਾ।
-
ਬ੍ਰੌਡ-ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
-
ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਟ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
-
ਕਲਿੰਡਾਮਾਈਸਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਸਰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਨ ਵਾਲੇ (ਰੇਸਿਸਟੈਂਟ) ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਡਾਇਰੀਆ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ-ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਡਾਇਰੀਆ ਹੈ।
-
ਹਰ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
-
ਚੰਗੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਘਟਣ ਨਾਲ Clostridium difficile ਵਰਗੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਧਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
-
ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਮਰੋੜ, ਮਤਲੀ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਦਸਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਲਾਈਟਿਸ ਜਾਂ IBS ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੇ
-
ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਰੇਸਿਸਟੈਂਸ: ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
-
ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ‘ਤੇ ਅਸਰ: ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸੋਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
-
ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲੈਣ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਐਲਰਜੀ, ਮੋਟਾਪਾ ਜਾਂ ਇਮਿਊਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਰੱਖੀਏ?
ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੇਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਾਰਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਉਪਾਅ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
-
ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ: ਲਸਣ, ਪਿਆਜ਼, ਕੇਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੀਬਾਇਓਟਿਕ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਓ।
-
ਫਰਮੈਂਟਡ ਫੂਡਸ: ਦਹੀਂ, ਕਿਮਚੀ, ਇਡਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
-
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ: ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਕੋਰਸ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਲਵੋ।
-
ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ: ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।
-
ਸਾਵਧਾਨੀ: ਜ਼ੁਕਾਮ-ਖੰਘ ਜਾਂ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾ ਲਵੋ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
