15 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਅਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
Business Desk: 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਢਾਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ 100 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਵੀ 90 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਰੁਪਏ-ਡਾਲਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਟੈਕਸ ਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਸੰਬੰਧੀ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1991 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਧਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਣ ਲੱਗਿਆ।
25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਨਾ ਸਸਤਾ ਸੀ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ?
ਸਾਲ 2000-2001 ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 25 ਤੋਂ 32 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ 15 ਤੋਂ 22 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਸੇ ਭਾਅ ’ਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਧਨ ਕਿੰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸਾਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ:
-
2000: ਪੈਟਰੋਲ ₹28-30, ਡੀਜ਼ਲ ₹18-20
-
2005: ਪੈਟਰੋਲ ₹38-42, ਡੀਜ਼ਲ ₹28-32
-
2010: ਪੈਟਰੋਲ ₹50-55, ਡੀਜ਼ਲ ₹38-42
-
2015: ਪੈਟਰੋਲ ₹60-65, ਡੀਜ਼ਲ ₹45-50
-
2020: ਪੈਟਰੋਲ ₹80-85, ਡੀਜ਼ਲ ₹70-75
-
2025: ਪੈਟਰੋਲ ਲਗਭਗ ₹95, ਡੀਜ਼ਲ ਲਗਭਗ ₹88
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
