31 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਅਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
Lifestyle Desk: ਬਚਪਨ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣ, ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਨ ਜਾਂ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇ ਬੱਚਾ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਜਾਂ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ “ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ”, ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਰਵੱਈਆ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 8 ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—
1. ਬੱਚੇ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ
ਬਿਨਾਂ ਟੋਕਣ ਜਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਦਿਵਾਓ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਨ।
2. ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਠਹਿਰਾਓ
ਗੁੱਸੇ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
3. ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਦਾਸੀ, ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਸਧਾਰਣ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਨਾ ਕਹੋ।
4. ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਓ ਕਿ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5. ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਨਾ ਕਰੋ
ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਹਿਰ ਕਰਨ ਦਿਓ।
6. ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ
ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ।
7. ਘਰ ‘ਚ ਆਪਣੇਪਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਓ
ਇਕੱਠੇ ਖੇਡਣਾ, ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
8. ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹੁਨਰ ਸਿਖਾਓ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ ਕਿ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ, ਨਿਮਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
