07 ਨਵੰਬਰ, 2025 ਅਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
Health Desk: ਦਿੱਲੀ–ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕਣ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਇਸ ਬਾਰੇ ਐਮਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਡਾ. ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਭਦਾਨੀ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੀ ਵਾਕਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਡਾ. ਭਦਾਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਚੰਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅਸਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੁਝ ਘੱਟ ਦਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫ੍ਰੀ ਰੈਡਿਕਲਜ਼ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਨਾ ਦਿਖਣ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅਸਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”
ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ
ਡਾ. ਭਦਾਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੰਘ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਜਲਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ। ਸਾਵਧਾਨੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।”
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਆਸਾਨ ਉਪਾਅ
ਡਾ. ਭਦਾਨੀ ਨੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਵਾਲੇ ਫਲ ਖਾਓ – ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੂਦ, ਸੰਤਰਾ ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਭਾਪ ਲਵੋ – ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਸਾਫ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਵੱਧ ਪੀਓ – ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਾਕਸਿਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਧੂਮਰਪਾਨ ਤੋਂ ਬਚੋ – ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਧੂੰਆ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲੇ ਕਚਰੇ ਜਾਂ ਧੂੰਏ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੋ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ N95 ਜਾਂ N99 ਮਾਸਕ ਵਰਤੋ।
ਨਤੀਜਾ
ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਅਸਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਚਾਹੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵਧੀਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ — ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਸਭ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
