ਅਮਰੀਕਾ: 09 Oct 2026 AJ DI Awaaj
International Desk : ਨਾਸਾ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਗਰੇਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ 30 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇ*ਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਦ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਮਾਰਗਰੇਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀਮਤ ਸੀ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਜਨਮ 1936 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੰਡੀਆਨਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪਾਓਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰਲਹੈਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ 1958 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।
1959 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਸਾਚੂਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (MIT) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।
SAGE ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
1961 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿਲਟਨ MIT ਦੀ ਲਿੰਕਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਬਣੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਸਿਸਟਮ SAGE ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MIT ਦੀ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਨਬੋਰਡ ਫਲਾਈਟ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਮਾਂਡ ਮੋਡਿਊਲ ਅਤੇ ਲੂਨਰ ਮੋਡਿਊਲ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।
ਅਪੋਲੋ-11 ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ
1969 ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ-11 ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਚੰਦ ‘ਤੇ ਉਤਰਨ ਸਮੇਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਰਡਾਰ ਡਾਟਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਿਆ, ਪਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਹਿਮ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਨੀਲ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਅਤੇ ਬਜ਼ ਐਲਡਰਿਨ ਨੂੰ ਚੰਦ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨੂੰ ਦਿਵਾਈ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ
ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 1976 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਇਰ ਆਰਡਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨਾਮ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1986 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਘਟਾਉਣਾ, ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕਈ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2003 ਦਾ NASA Exceptional Space Act Award, 2017 ਦਾ Computer History Museum Fellow Award ਅਤੇ 2019 ਦਾ Intrepid Lifetime Achievement Award ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
2016 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ਲ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਫ੍ਰੀਡਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 2022 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2015 ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਫਟਵੇਅਰ GitHub ‘ਤੇ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਸਵੀਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਡ ਦੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਮਾਰਗਰੇਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਧੀ ਲੌਰੇਨ ਹੈਮਿਲਟਨ, ਜਵਾਈ ਰਿਚਰਡ ਸੇਲੇਸਨਿਕ, ਦੋ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੜਪੋਤੇ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸਾਚੂਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਾਰਗਰੇਟ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
