21 July 2026 Aj Di Awaaj
Lifestyle Desk: ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਖਤਰੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ (ਯੂਕੇ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੀ ਕੁਝ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਲ ਜੁਐਲਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਡਮੀਅਮ ਅਤੇ ਸੀਸਾ (Lead) ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਨਕਲੀ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਡਮੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੱਦ ਨਾਲੋਂ 9,000 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ। ਯੂਕੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਲ ਜੁਐਲਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਡਮੀਅਮ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ 0.01 ਫੀਸਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ 925 ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੀ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਗਭਗ 92 ਫੀਸਦੀ ਕੈਡਮੀਅਮ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰੈਸਲੈਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੈਡਮੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੱਦ ਨਾਲੋਂ 3,300 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਮਿਲੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ
ਯੂਕੇ ਹੈਲਥ ਸਿਕਿਉਰਟੀ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਡਮੀਅਮ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕ੍ਰਿਸਟਰ ਹੋਗਸਟਰੈਂਡ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਭਾਰੀ ਧਾਤ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ, ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਓਸਟੀਓਪੋਰੋਸਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਧ ਖਤਰਾ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਲ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ (ਈਅਰਰਿੰਗਜ਼) ਨਾਲ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਕੰਨ ਦੇ ਛੇਦ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਲ ਜੁਐਲਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਗਹਿਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਸਤੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜਾਂਚ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਉਤਪਾਦ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
