8 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਸਰਸਵਤੀ-ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਣਗੇ ਸੈਲਾਨੀ
ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਟੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਮੇਲ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 3 ਜੁਲਾਈ 2026 Aj Di Awaaj
Haryana Desk: ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਣ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਸਾਈਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਟੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਬੰਧੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬੈਠਕ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਸ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ।
ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤੋਗੀ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਅਮਿਤ ਅਗਰਵਾਲ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਯਸ਼ਪਾਲ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਲੇ ਦੇ ਉਪ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਪਰਮਾਰ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਡਾ. ਅਮਿਤ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਵੇਂ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਟੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ਿਟਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਅਤੇ ਆਡੀਓ-ਵੀਡੀਓ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸੈਲਾਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਚੁਅਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਗਰਾਊਂਡ ਫਲੋਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਥੀਮ ਆਧਾਰਿਤ ਗੈਲਰੀਆਂ ਬਣਨਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੱਤ ਟੀਲਿਆਂ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ, ਮਿਲੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਗਲੀਆਂ, ਜਲ ਨਿਕਾਸੀ, ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਣ, ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਓਰੀਐਂਟੇਸ਼ਨ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਸਪਤ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ-ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ 3-ਡੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿਲਚਸਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਜਰਬਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਉਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੀਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਖੋਜਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ-152 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਰਿਆਣਾ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।
ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 90 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਕਮ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ASI) ਵੱਲੋਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਅਖੰਡ ਭਾਰਤ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸ਼ਾਮਲ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਖੰਡ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾਕੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖੋਜਕਰਤਿਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਅਨੁਭਵ ਮਿਲੇਗਾ।
