CBSE ਦੀ ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ ‘ਤੇ ਉੱਠੇ ਸਵਾਲ, ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਪੇਪਰ ਸਬੰਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ

ਗਲਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਅਪਲੋਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦੇ ਦੋਸ਼, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮੰਗੀ ਜਾਂਚ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : 8 June 2026 Aj Di Awaaj

Education Desk:  ਕੇਂਦਰੀ ਮਾਧਿਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (CBSE) ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਾਲ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ (OSM) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਰੀ-ਇਵੈਲੂਏਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਕੈਨ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਗੜਬੜੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਫਿਜ਼ਿਕਸ) ਦੇ ਪੇਪਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਕਾਪੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਅਪਲੋਡ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹਰਸ਼ਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੀ-ਇਵੈਲੂਏਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀ ਸਕੈਨ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪੰਨਾ ਉਸਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਪੰਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਦਰਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 12 ਅੰਕ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਈਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਰਸ਼ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਮੁੱਖ ਕਾਪੀ ਦੇ 32 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਅੰਕ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਰਹੇ।

ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 18 ਅੰਕ ਮਿਲੇ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਸਵਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਪੁਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮਾਧਵੀ ਸ਼ੈੱਟੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੋਲ ਨੰਬਰ ਹੇਠ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ CBSE ਨੇ ਗਲਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਹੀ ਕਾਪੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ।

ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਵਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਿਕਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸਟੈੱਪ-ਵਾਈਜ਼ ਮਾਰਕਿੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ, ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ A1 ਗ੍ਰੇਡ ਦਾ ਕੱਟ-ਆਫ 2024 ਦੇ 84 ਅਤੇ 2025 ਦੇ 82 ਅੰਕਾਂ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਇਸ ਸਾਲ 79 ਅੰਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੱਟ-ਆਫ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਅਣਬਦਲਿਆ ਰਿਹਾ।

ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਜੋ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।