28 May 2026 Aj Di Awaaj
Health Desk: Gallstones ਯਾਨੀ ਪਿੱਤ ਦੀ ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਵੱਧ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਖਰਾਬ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ, ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਤੇਲੀਆ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
Sir Ganga Ram Hospital ਦੇ ਲਿਵਰ ਗੈਸਟ੍ਰੋਐਂਟਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਪਿਊਸ਼ ਰੰਜਨ ਮੁਤਾਬਕ ਗਾਲ ਸਟੋਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧਣਾ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਗਾਲ ਬਲੇਡਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ?
ਗਾਲ ਬਲੇਡਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ (Bile) ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਣਾ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਜਾਂ ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਾਲ ਸਟੋਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ
1. ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਸਟੋਨ
ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਦਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ, ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
2. ਪਿਗਮੈਂਟ ਸਟੋਨ
ਇਹ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਟੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਟੁੱਟਣ (Hemolysis) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ?
- ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ
- ਜੰਕ ਅਤੇ ਤੇਲੀਆ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵੱਧ ਸੇਵਨ
- ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣਾ (Crash Dieting)
- ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣਾ
- ਖਰਾਬ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ
- ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਣ
- ਬੇਤਰਤੀਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ
ਗਾਲ ਸਟੋਨ ਦੇ ਲੱਛਣ
- ਪੇਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ
- ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਾਪਣ
- ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਮਨ ਘਬਰਾਉਣਾ
- ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਦਹਜ਼ਮੀ
- ਕਈ ਵਾਰ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆ
ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
- ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਪੀਓ
- ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਖਾਓ
- ਓਟਸ, ਦਾਲਾਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੱਧ ਖਾਓ
- ਵਜ਼ਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਾਓ
- ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਓ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਨਾ ਛੱਡੋ
- ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰੋ
ਕਦੋਂ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਸਰਜਰੀ ਦੀ?
ਜੇ ਪੱਥਰੀ ਕਾਰਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ, ਇੰਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਹਜ਼ਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ Cholecystectomy ਯਾਨੀ ਗਾਲ ਬਲੇਡਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
