28 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਅਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
Business Desk: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ (EU) ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਭਗ 18 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਿਤ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ (FTA) ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਹਿ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਝੌਤੇ ਹੇਠ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਕਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਲਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬਲ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਰਪੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2032 ਤੱਕ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਦੋਗੁਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ‘ਚ EU ਦਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 8 ਲੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ
FTA ਦੇ ਤਹਿਤ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ (ਕਰੀਬ 4,500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਮਦਦ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ ਉਤਸਰਜਨ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤੇ ਹਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਖਾਦ ਉਤਪਾਦ, ਰਸਾਇਣ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟਿਕਲ ਅਤੇ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
- ਬੀਅਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਲਕ 110% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 50%
- ਸਪਿਰਿਟਸ (ਸ਼ਰਾਬ) ‘ਤੇ ਸ਼ੁਲਕ 150% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 40%
- ਵਾਈਨ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਲਕ 20–30%
- ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ 110% ਸ਼ੁਲਕ ਘਟਾ ਕੇ 10% (ਸਾਲਾਨਾ 2.5 ਲੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਟੇ ਅੰਦਰ)
- ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਮਾਰਜਰੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਨਸਪਤੀ ਤੇਲਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਲਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ
- ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ‘ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਮੁਕੰਮਲ ਖਤਮ
- ਮਸ਼ੀਨਰੀ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ 44% ਤੱਕ ਦਾ ਸ਼ੁਲਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ 0
- ਫਾਰਮਾਸਿਊਟਿਕਲ, ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਸਰਜੀਕਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ, 90% ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਟੈਰਿਫ 0
- ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਯਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਲਕ ਖਤਮ
ਇਸ ਨਾਲ ਆਮ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਰਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਨ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਸਸਤੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਸੇਵਾਵਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ MSME ਨੂੰ ਬਲ
ਸਮਝੌਤੇ ‘ਚ ਡਿਜੀਟਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਅਧਿਆਇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਨਿਆਂਯੋਗ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣੇਗਾ। ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗਾਂ (MSME) ਲਈ ਵੀ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕੇ।
ਯੂਰਪ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ‘ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ’ ਪਹਿਚਾਣ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ‘ਚ GI ਟੈਗ ਤਹਿਤ ਖਾਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੇਗੀ:
- ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਚਾਹ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ‘ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ
- ਬਨਾਰਸੀ ਸਾੜ੍ਹੀ, ਕਾਂਜੀਵਰਮ ਸਿਲਕ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ
- ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਅਤੇ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਦਾ ਹਾਪੁਸ (ਅਲਫਾਂਸੋ ਆਮ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੁਰੱਖਿਆ
- ਕੋਲ੍ਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਵਾਂ ਮਾਣ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਬਲਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ।
 ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਭਗ 18 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਿਤ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ (FTA) ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਹਿ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ){kind=link}