26 January 2026 Aj Di Awaaj
National Desk: ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ (Aided) ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ (ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ) ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਲਾਈ, ਪਲੰਬਿੰਗ, ਆਟੋ ਸਰਵਿਸਿੰਗ, ਡੇਟਾ ਐਂਟਰੀ, ਬਿਊਟੀ ਵੈਲਨੈੱਸ, ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਰਗੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਮੁਖੀ ਕੋਰਸਾਂ ਰਾਹੀਂ 89,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ ਅਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲ ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੈਬਾਂ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ (Practical) ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼િક્ષਿਤ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਕੰਮਕਾਜੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਣ। ਵਿਦਿਅਕ ਸੈਸ਼ਨ 2025-26 ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1,701 ਸਕੂਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਯੋਜਨਾ
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਸੂਬੇ ਦੇ 1,701 ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਦੇਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2022-23 ਵਿੱਚ 289, 2023-24 ਵਿੱਚ 356 ਅਤੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 208 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 100 ਫੀਸਦੀ ਕੋਰਸ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
16 ਟ੍ਰੇਡਾਂ, 18 ਜੌਬ ਰੋਲ—ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਕਈ ਰਾਹ
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 16 ਟ੍ਰੇਡਾਂ ਅਤੇ 18 ਜੌਬ ਰੋਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ, ਪਲੰਬਰ, ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਰੇਟਰ, ਬਿਊਟੀ ਥੈਰੇਪਿਸਟ, ਫੂਡ ਐਂਡ ਬੈਵਰੇਜ ਸੇਵਾ ਸਹਾਇਕ, ਡੇਅਰੀ ਕਰਮੀ, ਆਟੋ ਸਰਵਿਸ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ, ਡੇਟਾ ਐਂਟਰੀ ਆਪਰੇਟਰ, ਰਿਟੇਲ ਸਹਾਇਕ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ, ਐਨਰਜੀ ਮੀਟਰ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਫਾਇਨੈਂਸ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ‘ਲਾਈਟ ਹਾਊਸ ਪੋਰਟਲ’ ਰਾਹੀਂ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
➡️ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਪਹਿਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯੋਗ ਬਣਾਕੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ){kind=link}