25 January 2026 Aj Di Awaaj
Chandigarh Desk: 26 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਕੁੱਲ 45 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੇਂਟ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ—ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ DIG ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ। 87 ਸਾਲਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਵੱਛਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਵੱਛਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-49 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ IAS/IPS ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ 3–4 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਕੂੜਾ ਖੁਦ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਰਥ ਦੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਫ਼ਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬੇਧੜਕ ਕੂੜਾ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਤੱਕ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਪਏ।
ਸਫ਼ਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਲਈ ਸਫ਼ਾਈ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ “ਸਿਟੀ ਬਿਊਟੀਫੁਲ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝਣ ਤਾਂ ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਸਕੇ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ
ਸਫ਼ਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਗੱਡੀ ‘ਚੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ—“ਚਾਲਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ ਕੀ?”
ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਝੰਝੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਖੁਦ ਉਦਾਹਰਨ ਬਣਨੀ ਹੈ।
ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਰਮ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ
ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਹੈ—ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਿਆਉਣ।
ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗਾ, ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 5 ਵਜੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਣ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੜਕਾਂ ਜਾਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ‘ਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੂੜਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਥੈਲੇ ਜਾਂ ਰੇਹੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹਿਣਾ ਹੈ—“ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।”
ਸੇਵਾ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ DIG (CID) ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਤੰਕਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ SP ਸਿਟੀ ਵੀ ਰਹੇ। 1986 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਏ ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ DIG ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕਰਕੇ ਸਾਬਕਾ DIG ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।
